TUYÊN NGÔN TOÀN THẾ GIỚI VỀ QUYỀN CON NGƯỜI, 1948
(Được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua và công bố theo Nghị quyết số 217A (III) ngày 10/12/1948)
LỜI NÓI ĐẦU
Với nhận thức rằng:
Việc
thừa nhận phẩm giá vốn có, các quyền bình đẳng và không thể tách rời
của mọi thành viên trong gia đình nhân loại là cơ sở cho tự do, công
bằng và hoà bình trên thế giới;
Sự
coi thường và xâm phạm các quyền con người đã dẫn đến những hành động
tàn bạo xúc phạm tới lương tâm nhân loại, và việc xây dựng một thế giới
trong đó con người được tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, không còn
phải chịu nỗi sợ hãi và nghèo khổ cùng cực, được coi là khát vọng cao
nhất của loài người,
| Điều cốt yếu là
quyền con người cần phải được pháp luật bảo vệ để con người không buộc
phải nổi dậy như là một biện pháp cuối cùng nhằm chống lại sự độc tài và
áp bức.
Việc thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc là rất cần thiết.
Các dân tộc thuộc Liên Hợp Quốc đã tái khẳng định trong Hiến chương niềm tin vào các quyền cơ bản của con người, vào nhân phẩm và giá trị của mỗi con người, vào các quyền bình đẳng giữa nam và nữ, và đã bày tỏ quyết tâm thúc đẩy sự tiến bộ xã hội cũng như xây dựng các điều kiện sống tốt hơn, với sự tự do rộng rãi hơn;
Các
quốc gia thành viên đã cam kết, cùng với Liên Hợp Quốc, phấn đấu thúc
đẩy sự tôn trọng và tuân thủ chung các quyền và tự do cơ bản của con
người;
|
Do đó, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc công bố,
Bản
Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con người này là thước đo chung cho
tất cả các quốc gia và các dân tộc, và cho cả mọi cá nhân và tổ chức xã
hội, đánh giá việc thực hiện các mục tiêu của mình mà, trên cơ sở luôn
ghi nhớ bản Tuyên ngôn này, sẽ phấn đấu thúc đẩy sự tôn trọng các quyền
và tự do cơ bản của con người thông qua truyền bá và giáo dục; cũng như
thúc đẩy sự thừa nhận và tuân thủ chung và hữu hiệu các quyền đó không
chỉ với người dân nước mình mà với cả các dân tộc ở các lãnh thổ thuộc
quyền quản thác của nước mình, thông qua các biện pháp tích cực, kể cả
trong phạm vi quốc gia và quốc tế.
Điều 1.
Mọi
người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân phẩm và các quyền.
Mọi người đều được tạo hoá ban cho lý trí và lương tâm, và cần phải đối
xử với nhau bằng tình anh em.
Điều 2.
Mọi
người đều được hưởng tất cả các quyền và tự do nêu trong bản Tuyên ngôn
này mà không có bất kỳ sự phân biệt đối xử nào về chủng tộc, màu da,
giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, quan điểm chính trị hoặc quan điểm khác,
nguồn gốc dân tộc hoặc xã hội, tài sản, thành phần xuất thân hay các địa
vị khác.
Ngoài
ra, cũng không có bất cứ sự phân biệt nào với một người mà dựa trên địa
vị chính trị, pháp lý hoặc quốc tế của quốc gia hoặc lãnh thổ mà người
đó xuất thân, dù đó là lãnh thổ độc lập, uỷ trị, quản thác, chưa được tự
quản hay đang phải chịu bất kỳ hạn chế nào khác về chủ quyền.
Điều 3.
Mọi người đều có quyền sống, quyền tự do và an toàn cá nhân.
Điều 4.
Không ai bị bắt làm nô lệ hoặc bị cưỡng bức làm việc như nô lệ; mọi hình thức nô lệ và buôn bán nô lệ đều bị cấm.
Điều 5.
Không ai bị tra tấn hay bị đối xử, xử phạt một cách tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ thấp nhân phẩm.
Điều 6.
Mọi người đều có quyền được công nhận tư cách là con người trước pháp luật ở mọi nơi.
Điều 7.
Mọi
người đều bình đẳng trước pháp luật và được pháp luật bảo vệ một cách
bình đẳng mà không có bất kỳ sự phân biệt nào. Mọi người đều có quyền
được bảo vệ một cách bình đẳng chống lại bất kỳ sự phân biệt đối xử nào
vi phạm bản Tuyên ngôn này, và chống lại bất kỳ sự kích động phân biệt
đối xử nào như vậy.
Điều 8.
Mọi
người đều có quyền được các toà án quốc gia có thẩm quyền bảo vệ bằng
các biện pháp hữu hiệu để chống lại những hành vi vi phạm các quyền cơ
bản của họ mà đã được hiến pháp hay luật pháp quy định.
Điều 9.
Không ai bị bắt, giam giữ hay lưu đày một cách tuỳ tiện.
Điều 10.
Mọi
người đều bình đẳng về quyền được xét xử công bằng và công khai bởi một
toà án độc lập và khách quan để xác định các quyền và nghĩa vụ của họ,
cũng như về bất cứ sự buộc tội nào đối với họ.
Điều 11.
1.
Mọi người, nếu bị cáo buôc về hình sự, đều có quyền được coi là vô tội
cho đến khi được chứng minh là phạm tội theo pháp luật, tại một phiên
toà xét xử công khai, nơi người đó được bảo đảm những điều kiện cần
thiết để bào chữa cho mình.
2. Không ai bị cáo buộc là phạm tội vì bất cứ hành vi hoặc sự tắc trách nào
mà không cấu thành một phạm tội hình sự theo pháp luật quốc gia hay
pháp luật quốc tế vào thời điểm thực hiện hành vi hay có sự tắc trách
đó. Cũng không ai bị tuyên phạt nặng hơn mức hình phạt được quy định vào
thời điểm hành vi phạm tội được thực hiện.
Điều 12.
Không
ai phải chịu sự can thiệp một cách tuỳ tiện vào cuộc sống riêng tư, gia
đình, nơi ở hoặc thư tín, cũng như bị xúc phạm danh dự hoặc uy tín cá
nhân. Mọi người đều có quyền được pháp luật bảo vệ chống lại sự can
thiệp và xâm phạm như vậy.
Điều 13.
1. Mọi người đều có quyền tự do đi lại và tự do cư trú trong phạm vi lãnh thổ của quốc gia.
2. Mọi người đều có quyền rời khỏi bất kỳ nước nào, kể cả nước mình, cũng như có quyền trở về nước mình.
Điều 14.
1. Mọi người đều có quyền tìm kiếm và được lánh nạn ở nước khác khi bị ngược đãi.
2. Quyền này không được áp dụng trong trường
hợp đương sự bị truy tố về những tội phạm không mang tính chất chính
trị hay vì những hành vi đi ngược lại với những mục tiêu và nguyên tắc
của Liên Hợp Quốc.
Điều 15.
1. Mọi người đều có quyền có quốc tịch của một nước nào đó.
2. Không ai bị tước quốc tịch hoặc bị khước từ quyền được đổi quốc tịch một cách tuỳ tiện.
Điều 16.
1. Nam
và nữ khi đủ tuổi đều có quyền kết hôn và xây dựng gia đình mà không có
bất kỳ sự hạn chế nào về chủng tộc, quốc tịch hay tôn giáo. Nam và nữ có quyền bình đẳng trong việc kết hôn, trong thời gian chung sống và khi ly hôn.
2. Việc kết hôn chỉ được tiến hành với sự đồng ý hoàn toàn và tự nguyện của cặp vợ chồng tương lai.
3. Gia đình là tế bào tự nhiên và cơ bản của xã hội, được nhà nước và xã hội bảo vệ.
Điều 17.
1. Mọi người đều có quyền sở hữu tài sản của riêng mình hoặc tài sản sở hữu chung với người khác.
2. Không ai bị tước đoạt tài sản một cách tuỳ tiện.
Điều 18.
Mọi
người đều có quyền tự do tư tưởng, tín ngưỡng và tôn giáo, kể cả tự do
thay đổi tín ngưỡng hoặc tôn giáo của mình, và tự do bày tỏ tín ngưỡng
hay tôn giáo của mình bằng các hình thức như truyền giảng, thực hành,
thờ cúng và tuân thủ các nghi lễ, dưới hình thức cá nhân hay tập thể,
tại nơi công cộng hoặc nơi riêng tư.
Điều 19.
Mọi
người đều có quyền tự do ngôn luận và bày tỏ ý kiến; kể cả tự do bảo
lưu quan điểm mà không bị can thiệp; cũng như tự do tìm kiếm, tiếp nhận
và truyền bá các ý tưởng và thông tin bằng bất kỳ phương tiện truyền
thông nào,và không có giới hạn về biên giới.
Điều 20.
1. Mọi người đều có quyền tự do hội họp và lập hội một cách hoà bình.
2. Không ai bị ép buộc phải tham gia vào bất cứ hiệp hội nào.
Điều 21.
1.
Mọi người đều có quyền tham gia quản lý đất nước mình, một cách trực
tiếp hoặc thông qua các đại diện mà họ được tự do lựa chọn.
2. Mọi người đều có quyền được tiếp cận các dịch vụ công cộng ở nước mình một cách bình đẳng.
3. ý
chí của nhân dân phải là cơ sở tạo nên quyền lực của chính quyền; ý chí
đó phải được thể hiện qua các cuộc bầu cử định kỳ và chân thực, được tổ
chức theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu, bình đẳng và bỏ phiếu kín, hoặc bằng những thủ tục bầu cử tự do tương tự.
Điều 22.
Với
tư cách là một thành viên của xã hội, mọi người đều có quyền được hưởng
an sinh xã hội cũng như được hưởng các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá
không thể thiếu để bảo đảm nhân phẩm và tự do phát triển về nhân cách;
thông qua những nỗ lực quốc gia và sự hợp tác quốc tế; phù hợp với hệ
thống tổ chức và nguồn lực của mỗi quốc gia.
Điều 23.
1.
Mọi người đều có quyền làm việc, quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, được
hưởng những điều kiện làm việc công bằng, thuận lợi và được bảo vệ
chống lại nạn thất nghiệp.
2. Mọi người đều có quyền được trả công ngang nhau cho những công việc như nhau mà không có bất kỳ sự phân biệt đối xử nào.
3.
Mọi người lao động đều có quyền được hưởng chế độ thù lao công bằng và
hợp lý nhằm bảo đảm sự tồn tại của bản thân và gia đình xứng đáng với
nhân phẩm, và được trợ cấp khi cần thiết bằng các biện pháp bảo trợ xã
hội.
4. Mọi người đều có quyền thành lập hoặc gia nhập công đoàn để bảo vệ các quyền lợi của mình.
Điều 24.
Mọi
người đều có quyền nghỉ ngơi và thư giãn, kể cả quyền được giới hạn hợp
lý số giờ làm việc và được hưởng những ngày nghỉ định kỳ có hưởng
lương.
Điều 25.
1.
Mọi người đều có quyền được hưởng một mức sống thích đáng, đủ để đảm
bảo sức khoẻ và phúc lợi của bản thân và gia đình, về các khía cạnh ăn,
mặc, ở, chăm sóc y tế và các dịch vụ xã hội cần thiết, cũng như có quyền
được bảo hiểm trong trường hợp
thất nghiệp, đau ốm, tàn phế, góa bụa, già nua hoặc thiếu phương tiện
sinh sống do những hoàn cảnh khách quan vượt quá khả năng đối phó của
họ.
2.Các
bà mẹ và trẻ em có quyền được hưởng sự chăm sóc và giúp đỡ đặc biệt.
Mọi trẻ em, dù sinh ra trong hay ngoài giá thú, đều phải được hưởng sự
bảo trợ xã hội như nhau.
Điều 26.
1.
Mọi người đều có quyền được học tập. Giáo dục phải miễn phí, ít nhất là
ở các bậc tiểu học và trung học cơ sở. Giáo dục tiểu học phải là bắt
buộc. Giáo dục kỹ thuật và dạy nghề phải mang tính phổ thông và giáo dục
đại học hay cao hơn phải theo nguyên tắc công bằng cho bất cứ ai có khả
năng.
2.
Giáo dục phải nhằm giúp con người phát triển đầy đủ về nhân cách và
thúc đẩy sự tôn trọng với các quyền và tự do cơ bản của con người. Giáo
dục cũng phải nhằm tăng cường sự hiểu biết, lòng khoan dung và tình hữu
nghị giữa tất cả các dân tộc, các nhóm chủng tộc hoặc tôn giáo, cũng như
phải nhằm đẩy mạnh các hoạt động của Liên Hợp Quốc về duy trì hoà bình.
3. Cha mẹ có quyền ưu tiên lựa chọn các hình thức giáo dục cho con cái họ.
Điều 27.
1.
Mọi người có quyền tự do tham gia vào đời sống văn hoá của cộng đồng,
được thưởng thức nghệ thuật và chia sẻ những tiến bộ khoa học cũng như
những lợi ích xuất phát từ những tiến bộ khoa học.
2.
Mọi người đều có quyền được bảo vệ các quyền lợi vật chất và tinh thần
phát sinh từ bất kỳ sáng tạo khoa học, văn học hay nghệ thuật nào mà
người đó là tác giả.
Điều 28.
Mọi
người đều có quyền được hưởng một trật tự xã hội và quốc tế mà trong đó
các quyền và tự do cơ bản nêu trong bản Tuyên ngôn này có thể được thực
hiện một cách đầy đủ.
Điều 29.
1.
Mọi người đều có những nghĩa vụ đối với cộng đồng là nơi duy nhất mà ở
đó nhân cách của bản thân họ có thể phát triển tự do và đầy đủ.
2.
Khi hưởng thụ các quyền và tự do của mình, mọi người chỉ phải tuân thủ
những hạn chế do luật định, nhằm mục đích bảo đảm sự công nhận và tôn
trọng thích đáng đối với các quyền và tự do của người khác, cũng như
nhằm đáp ứng những yêu cầu chính đáng về đạo đức, trật tự công cộng và
phúc lợi chung trong một xã hội dân chủ.
3. Trong mọi trường hợp, việc thực hiện các quyền tự do này cũng không được trái với các mục tiêu và nguyên tắc của Liên Hợp Quốc.
Điều 30.
Không
được diễn giải bất kỳ điều khoản nào trong bản Tuyên ngôn này theo
hướng ngầm ý cho phép bất kỳ quốc gia, nhóm người hoặc cá nhân nào được
quyền tham gia vào bất cứ hoạt động hoặc thực hiện bất kỳ hành vi nào
nhằm mục đích phá hoại bất kỳ quyền hoặc tự do nào nêu trong bản Tuyên
ngôn này.
Tài liệu có liên quan về Luật nhân quyền ở Việt Nam- Báo Nhân Dân điện tử, tiếng nói của Đảng , nhà nước và nhân dân Việt Nam.